ફેરાડેનો વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણનો નિયમ

પ્રયોગ: ચુંબકીય ફ્લક્સમાં ફેરફાર થવાથી કૉઇલમાં પ્રેરિત EMF ઉત્પન્ન થાય છે તે દર્શાવવું.

ચુંબકને કૉઇલની નજીક અથવા દૂર ખસેડો અને Flux, EMF, Current Direction તથા Galvanometer Deflectionનું અવલોકન કરો.

🔬 વર્ચ્યુઅલ લેબ

પ્રયોગ તૈયાર છે. ચુંબકને ખસેડીને પ્રયોગ શરૂ કરો.

કૉઇલ Current Direction: — Current નથી

⚙️ પ્રયોગના વેરીએબલ્સ

કૉઇલના Turns (N) 200

ચુંબકીય ક્ષેત્ર B 0.50 T

કૉઇલનો વિસ્તાર A 0.010 m²

ચુંબકની ગતિ 1.0 m/s

📐 ગણતરી

ચુંબકીય ફ્લક્સ:

Φ = B \cdot A \cdot \cos θ

ફેરાડેનો નિયમ:

ε = - N \frac{d Φ}{d t}

હાલની ગણતરી:

Φ = (

0.50 ) × ( 0.010 ) = 0.00500 Wb

| ε | \approx

0.000 V

Flux 0.00500 Wb

EMF 0.000 V

Current direction —

📊 Flux અને EMF Graph

\frac{d Φ}{d t} \to EMF

ε = - N \frac{ΔΦ}{Δt}

📚 સિદ્ધાંત અને નિષ્કર્ષ

ફેરાડેનો વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણનો નિયમ જણાવે છે કે કોઈ બંધ પરિપથ સાથે જોડાયેલો ચુંબકીય ફ્લક્સ બદલાય ત્યારે તે પરિપથમાં પ્રેરિત EMF ઉત્પન્ન થાય છે.

ચુંબકને કૉઇલ તરફ ખસેડવાથી કૉઇલમાંથી પસાર થતો ચુંબકીય ફ્લક્સ બદલે છે અને તેથી EMF ઉત્પન્ન થાય છે. ચુંબકની ગતિની દિશા બદલવાથી induced currentની દિશા પણ બદલાય છે.

| ε | \propto N \times \frac{| ΔΦ |}{Δt}

અહીં ઋણ ચિહ્ન Lenz's Law દર્શાવે છે: પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા ફ્લક્સમાં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરે છે.